Wystawa "Żydzi w KL Stutthof"

W dniu 19 czerwca 2013 r. w Muzeum Stutthof odbyło się otwarcie wystawy stałej pt. „Żydzi w KL Stutthof”. Współgospodarzem otwarcia była Gmina Wyznaniowa Żydowska w Gdańsku.
Rozpoczęcie uroczystości nastąpiło przy pomniku upamiętniającym miejsce Obozu Żydowskiego (Judenlager). Słowo wprowadzające wygłosili dyrektor Muzeum Stutthof, Piotr Tarnowski oraz przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Gdańsku, Michał Samet, a modły odprawił Rabin Shalom Dov Ber Stambler. Następnie zaproszeni goście i pracownicy Muzeum Stutthof przeszli do baraku 8A, gdzie w dawnej łaźni obozowej Michał Samet, Rabin Shalom Dov Ber Stambler, pierwszy dyrektor Muzeum Stutthof, Tadeusz Matusiak oraz autorka scenariusza wystawy, dr Danuta Drywa, dokonali otwarcia wystawy. Przed otwarciem przemówienie wygłosiła Magda Wyszyńska, przewodnicząca Stowarzyszenia Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II wojnie światowej w Gdańsku. Podkreśliła znaczenie przekazywanych przez wystawę treści, jej ogromną wagę w upamiętnieniu więźniów żydowskich osadzonych w KL Stutthof, którzy stanowili ok. 43% z 65 000 wszystkich ofiar tego obozu. Głos zabrał również Tadeusz Matusiak. Odczytano list do uczestników uroczystości od prof. Małgorzaty Omilanowskiej, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Ekspozycja znajduje się w trzech pomieszczeniach dawnej łaźni obozowej, której historyczna materia, dzięki realizacji twórców wystawy, Marka i Macieja Mikulskich, nie została naruszona. Umiejętnie połączono treść merytoryczną wystawy z zachowanym wnętrzem, które samo w sobie stanowi oryginalny element wystawy.
Po raz pierwszy w Muzeum Stutthof, jako składnik ekspozycji, zastosowano ścieżkę dźwiękową, której twórcą jest Marcin Dymiter. Do indywidualnego wysłuchania dostępna jest również relacja byłej więźniarki KL Stutthof, Dobki Waldhorn, której los podobny jest do około 49 000 Żydów osadzonych w KL Stutthof w II połowie 1944 r. Przebywająca początkowo w obozie Ryga - Kaiserwald, w wyniku ewakuacji więźniów z państw tzw. Ostlandu, wraz z innymi Żydami została przewieziona do KL Stutthof, skąd z kolei została przekazana do podobozu (Aussenarbeitslager AEG Thorn).
Na wystawie ukazano losy więźniów żydowskich w całym okresie istnienia KL Stutthof – od września 1939 r. do maja 1945 r. Zachowując układ chronologiczny pierwsza sala poświęcona jest tym, którzy zostali osadzeni w obozie Stutthof od września 1939 r. do końca 1943 r. W środkowym pomieszczeniu ukazano zagładę Żydów w KL Stutthof w II połowie 1944 r., poprzedzoną zwięzłą informacją o przygotowaniach Niemiec do masowej zagłady Żydów i realizacji Ostatecznego Rozwiązania Kwestii Żydowskiej w innych regionach okupowanej Europy. W ostatniej, trzeciej sali, zamieszczono informacje o ewakuacji więźniów i ich losach po zakończeniu wojny.
Wystawa oparta głównie o zachowaną dokumentację KL Stutthof, wzbogacona, dzięki życzliwości uprzejmości rodzin więźniów żydowskich, została o zdjęciach osób, a także o pozostałe po nich pamiątki.

(dd)
Galeria zdjęć
fot. Wiesław Leszczyński