„Bocień – oblicza nazistowskiego okrucieństwa”

25 stycznia mija 68 rocznica rozpoczęcia pieszej ewakuacji więźniów KL Stutthof, zwanej „Marszem Śmierci”. Jednak już wcześniej rozpoczęły się ewakuacje więźniów z niektórych podobozów, w których zatrudnieni byli więźniowie obozu koncentracyjnego Stutthof.
Od 15 stycznia 1945 r. rozpoczęły się ewakuacje więźniarek żydowskich pracujących przy kopaniu rowów przeciwczołgowych, z komand roboczych podobozu „Baukommmando Ostland” (OT Elbing) – Jajkowa, Gutowa, Naguszewa, Lubicza, Gwiździn i Krzemieniewa, miejscowości zlokalizowanych wzdłuż rzeki Drwęcy.
19 stycznia 1945 r. rozpoczęła się ewakuacja więźniów żydowskich zatrudnionych w podobozach rozmieszczonych w Prusach Wschodnich na terenie lotnisk Luftwaffe, zakończona tragicznym finałem w Palmnicken, gdzie na brzegu Bałtyku wymordowano około 4000 osób. Tego samego dnia rozpoczęła się również ewakuacja Żydówek pracujących przy kopaniu rowów przeciwczołgowych w komandach roboczych wchodzących w skład podobozu „Baukommando Weichsel”, podlegającego pod Organizację budowlaną Todt (OT Thorn). W styczniu 1945 r. więźniarki pracujące w Bocieniu, Szerokopasie, Mirakowie, Gniewkowie, Różankowie, Lulkowie i Koniczynce zgrupowano w Grodnie i Chorabiu – łącznie 3 225 więźniarek. Przed rozpoczęciem ewakuacji dokonywane były wstępne selekcje, mające na celu wyeliminowanie już na wstępie najsłabszych kobiet, które mogłyby opóźniać marsz. W Grodnie zamordowano około 200 kobiet, które pochowano na półwyspie Jeziora Grodzieńskiego. W Chorabiu 180 niezdolnych do marszu kobiet pozostawiono na miejscu, których rozstrzelaniem, po wymarszu pozostałej grupy, zajęli się litewscy i łotewscy esesmani. 28 kobietom, które przeżyły masakrę, pomoc udzieliła miejscowa ludność.

Los więźniarek pracujących w Bocieniu, Chorabiu i Grodnie stał się tematem projektu „Bocień – oblicza nazistowskiego okrucieństwa”, który powstał w ramach projektu „Równać Szanse 2012″ Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, zrealizowanego przez Unisławskie Towarzystwo Historyczne, Stowarzyszenie „Horyzont” w Pluskowęsach oraz młodzież z Liceum Ogólnokształcącego w Unisławiu i Gimnazjum w Pluskowęsach. Na podstawie dokumentów KL Stutthof, pomocy merytorycznej pracowników naukowych Muzeum Stutthof oraz osobistemu dotarciu do jeszcze żyjących miejscowych świadków tamtych wydarzeń, zrealizowano dokumentalny film z udziałem miejscowej młodzieży, opowiadający o trudnych i często nie zrozumiałych dla współczesnego pokolenia wydarzeniach, mających miejsce w latach 1939 – 1945. Produkcją filmu zajęli się Sebastian Bartkowski i Danuta Zdrojewska.

11 stycznia 2013 r. w Chełmżyńskim Ośrodku Kultury, w obecności wicemarszałka Senatu RP, Jana Wyrowińskiego - http://www.wyrowinski.pl/?p=13623 oraz parlamentarzystów, posła na Sejm RP Jana Krzysztofa Ardanowskiego, posła na Sejm RP Janusza Dzięcioła, miejscowych władz powiatowych i gminnych, ks. kanonika Zbigniewa Koślickiego z Dźwierzna, dr Danuty Drywy, Kierownik Działu Dokumentacyjnego i Wiesława Leszczyńskiego z Muzeum Stutthof w Sztutowie oraz młodzieży, odbyła się uroczysta prezentacja filmu, podsumowująca realizowany projekt.

Galeria zdjęć

Opr. Danuta Drywa
Zdjęcia: Wiesław Leszczyński